Menu

Mùi nhớ - 'Mắc mùi' xơ mít

07:45 20/04/2019

pno
Xơ mít xưa là món ăn của nhà nghèo. Giờ nó thành vị ngon của cái nghèo cũ xưa và cả cái xa xỉ hiện tại.

Sài Gòn độ này đâu thiếu gì quà quê. Người miệt quê mang nguyên liệu tươi sống xứ mình lặng lẽ bày một góc chợ - góc chợ liền rộn rã “những người Sài Gòn cùng quê”. Thế nhưng, có những món ăn xưa mãi nằm lại đâu đó trong căn bếp cũ của mẹ, của bà. Căn bếp có thể đã bị đập đi xây lại. Mấy đứa nhỏ giờ lớn hết rồi. Người mẹ ở quê xa, hoặc ở đâu đó xa hơn nữa. Vậy mà giữa Sài Gòn, chỉ cần thoang thoảng một chút hương vị của món ăn xưa, cả quá khứ như được hồi sinh. 

“Mùi nhớ” là mục mới của báo Phụ nữ TP.HCM nhằm đưa bạn trở về gian bếp gia đình ngày xưa, nơi có những món ngon mẹ nấu. Chắc hẳn bạn vẫn còn nhớ mùi vị tuyệt vời đó. 

Hãy chia sẻ “Mùi nhớ” của bạn với Phụ nữ qua địa chỉ: 

honnhangiadinh@baophunu.org.vn

Xưa, người mẹ nghèo xẻ trái mít chín ra ăn xong còn tiếc mớ xơ, bèn gọt sạch, gọt cả phần cùi mít màu vàng. Phần vàng thơm vừa lấy được đó tiếp tục được bỏ vào một hũ sành, thêm vào một nắm muối, trộn đều rồi đậy nắp thật kỹ. Xơ mít muối có thể ăn xổi. Sau chừng ba ngày, mở nắp ra, hũ sành đã sực nức mùi thơm ngọt pha lẫn hơi chua đặc trưng của mùi mít chín lên men. Lấy một nắm tay đầy xơ mít muối, vắt khô, người ta đã có một loại nguyên liệu gây thèm nhớ đảo điên với người xa xứ. 

Mui nho - 'Mac mui' xo mit

Nắm nguyên liệu thèm nhớ đó có thể đem xào. Chỉ một nồi xơ mít xào có thêm chút mùi thơm của hành hoặc nén phi trước đó đã có thể làm thành cơn sóng nhớ nhung cuồn cuộn trong lòng những đứa trẻ từng “mắc mùi” món này. Món xơ mít xào hao cơm, hay được người nhà quê dùng như món mặn cho bữa cơm nóng hổi những bữa sáng mùa mưa. Ngoài trời mưa rả rích. Hễ nghe ba bước từ sau hè vô nói: “Ổng mưa cả tuần không ngớt phút mô rồi hỉ”, thì từ dưới bếp đã nghe lùa lên cái mùi thơm phức của vị ngọt-mặn-chua của món xơ mít xào mẹ đang nấu. Đó mới thực là buổi sáng mùa đông thứ thiệt ở xứ mình. Mà kể nghe xa lắc...

Thần thánh hơn nữa, là xơ mít kho. Xơ mít kho cá. Xơ mít kho thịt. Kho gì cũng được. Miễn là nắm xơ mít muối phải quyện rã rời trong mớ thịt, cá đang được kho đẫm gia vị. Món kho có khi rệu rã đến mức vị xơ mít phải gần bằng vị của miếng cá hay thớ thịt đem kho chung. Mùi thơm của mít vẫn không lẫn vào đâu được. Vị men mằn mặn, ngòn ngọt, chua chua sực nức. Miếng cá hay lát thịt lúc này không được đong đếm bằng độ tươi nữa. Nó thậm chí nhìn phải thật... gió sương, kiểu đã chinh chiến thật lâu với nhiệt độ cùng cuộc xâm lăng mãnh liệt của gia vị, của những vị - mùi từ xơ mít. Cả một nồi cá hoặc thịt kho xơ mít phải thấm thía, phải lẫn vào nhau. Người ăn xơ mít kho sẽ không chịu cái sơ sài, rời rạc của một món ăn nấu vội. Kiểu gì cũng lắc đầu khó ưa “món này... hông phải xơ mít”.

Mui nho - 'Mac mui' xo mit
 

Xơ mít dễ gom được vào mùa hè, nhưng hay được mẹ và bà giấu kỹ đến tận mùa đông. Mùa ấy mưa nhiều, đường chợ khó đi mà rau màu lại khan hiếm nên nhà không có gì để đem ra chợ bán mà đổi cá, thịt. Hũ xơ mít trở thành một gia tài, thành món ăn chính. Đứa trẻ mùa hè hay cắc cớ thòm thèm mà cứ đòi nhón lấy vài nắm xơ mới muối, đòi cho được một bữa cơm thơm. Mà đó là chuyện cũ. Giờ, dẫu là mùa hè hay mùa đông thì món ăn xưa rích này cũng đã trở thành vị ngon của một mùa nhớ... 

Minh Trâm