Vai trò phụ nữ như những người đang cứu thế giới bắt đầu được thừa nhận trên toàn cầu...

Không lẻ loi giữa rừng gươm

Bây giờ, tại nước Mỹ và hầu hết quốc gia phương Tây, trong mỗi nhóm thu nhập, mỗi nhóm sắc tộc, chị em đang chiếm tỷ lệ cao hơn phái nam, giành trung bình 57% số bằng cử nhân và 58% bằng thạc sĩ. Theo ghi nhận mới nhất, tại Mỹ, hơn 1/3 phái nữ hiện có việc làm đang chiếm vị trí quản trị hoặc những nghề đòi hỏi trình độ chuyên môn; chiếm 51% trong khu vực các nghề nghiệp được hưởng lương cao; và họ cũng chiếm gần 1/2 tỷ lệ nhà nghiên cứu ngành y và sinh học. Đề cập đến sự chuyển dịch quyền lực từ nam sang nữ, Tổng thống Barack Obama phải thừa nhận với New York Times: “Phụ nữ ngày nay bắt đầu trở thành nhân vật chính trong vai trò kiếm bánh mì chứ không phải phái nam”.

Bà Hà Tinh (Ho Ching – phu nhân Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, Tổng giám đốc điều hành Temasek, xếp thứ 5 trong danh sách gương mặt nữ quyền lực nhất thế giới của Forbes 2009)

Theo báo cáo vừa được công bố hạ tuần tháng 9/2009 của tổ chức Boston Consulting Group (BCG), phái nữ đang trở thành động cơ đẩy nền kinh tế thế giới vượt qua suy thoái và thậm chí tiến sâu trong giai đoạn hậu khủng hoảng, một phần nhờ nguồn thu nhập trị giá 5.000 tỷ USD của họ trong 5 năm tới. Nghiên cứu thêm từ Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) và Sáng kiến cho an ninh toàn diện (IIS - tổ chức phi lợi nhuận do Harvard sáng lập) cho thấy, phụ nữ làm tốt hơn việc tái lập cũng như duy trì hòa bình tại các xã hội hậu chiến. Tại cuộc bầu cử Quốc hội Rwanda gần đây, phụ nữ chiếm đến 49% ghế (tỷ lệ cao nhất thế giới). Hiến pháp Iraq, được thông qua bằng trưng cầu dân ý vào tháng 10/2005, cũng bảo đảm phụ nữ giữ 25% ghế quốc hội.

Tại Cameroon, Bolivia và Malaysia, nghiên cứu WEF mới đây cho thấy, phụ nữ thường có khuynh hướng ưu tiên các vấn đề xã hội hơn là đánh đấm võ biền. “Khi phụ nữ chiếm 30% - 40% ghế trong chính phủ, bạn sẽ nhận được nhiều ngân sách hơn cho chăm sóc y tế và giáo dục” – Swanee Hunt nói.

Elinor Ostrom (Mỹ) – nhân vật nữ đầu tiên giành Nobel Kinh tế (một trong năm gương mặt nữ đoạt Nobel 2009)

Dựa vào 500 giờ phỏng vấn, IIS cho biết: Phụ nữ đặc biệt có tài trong việc hàn gắn các khoảng cách chính trị, tôn giáo và sắc tộc. Vô số ví dụ cụ thể có thể chứng minh. Trong tiến trình đàm phán hòa bình dẫn đến Hiệp ước Ngày thứ sáu tốt lành tại Bắc Ireland năm 1998, các nhà đàm phán nam có lúc đã bước ra phòng họp với tâm trạng tuyệt vọng, trong khi cánh quần thoa tiếp tục duy trì đàm thoại. “Các ông rất ngoan cố” – phát biểu của Monica McWilliams, một trong những người ký tên trong Hiệp ước Ngày thứ sáu tốt lành – “Phụ nữ cảm thấy thoải mái hơn khi tìm kiếm thỏa hiệp. Họ xem điều đó như một thế mạnh chứ không phải thế yếu”. Ngân hàng Thế giới từng kết luận vào năm 2001 rằng, “phụ nữ làm lãnh đạo có thể hiệu quả hơn và trong sạch hơn”.

Bản lĩnh quý bà

Nicholas D. Kristof (tác giả quyển Half the Sky: Turning Oppression Into Opportunity for Women Worldwide - Một nửa bầu trời: Biến sự áp chế thành cơ hội cho phụ nữ toàn cầu; phát hành tháng 9/2009) viết rằng, giới nữ ngày nay không hề là vấn nạn mà là giải pháp. Suy thoái kinh tế đã trở thành thời điểm vụt sáng của phái nữ. Đây chẳng phải là kết luận chủ quan. Thực tế cho thấy, giới nữ đã phải ra tay để “dọn quét” (từ của tờ Forbes) đống đổ nát kinh tế do các ông gây ra. Tại Mỹ, vai trò chấn chỉnh hệ thống tài chính bảo hiểm liên bang hiện nằm trong tay Sheila Bair; trong khi đó, Elizabeth Warren được bổ nhiệm ghế chủ tịch Ban giám sát hoạt động tài chính Quốc hội Hoa Kỳ. Số phận của hai trong số ngân hàng lớn nhất Mỹ cũng được định đoạt một phần bởi phái nữ: tại Citigroup, Terri Dial phụ trách bộ phận khách hàng; và tại Bank of America, Barbara Desoer quản lý bộ phận tài chính. Tại Ủy ban chứng khoán quốc gia, Mary Schapiro đang nỗ lực khôi phục uy tín sau vụ lừa đảo của trùm chứng khoán Bernie Madoff; và tại tập đoàn bảo hiểm American International Group (AIG), Paula Reynolds chịu trách nhiệm tái cấu trúc công ty...

Năm 2009, tiến sĩ Maha Al Muneef (Giám đốc điều hành Chương trình an toàn gia đình quốc gia Saudi Arabia), một trong sáu phụ nữ được bầu vào Hội đồng Shura (cơ quan tư vấn gồm 150 người được chỉ định bởi vua Saudi Arabia)

Năm 2007, tập đoàn tư vấn-kiểm toán McKinsey & Co từng đưa ra báo cáo mang tựa Women Matter, trong đó kết luận giới quản trị nữ có khuynh hướng đưa ra quyết định dựa theo ý kiến tập thể và luôn nghĩ đến hậu quả; hoàn toàn trái với tính áp đặt và chuyên quyền của các ông. Kinh tế gia Catherine Eckel thuộc Đại học Texas, với bề dày kinh nghiệm nghiên cứu giới tính, cũng khẳng định phái nam có xu hướng đánh cược khi đầu tư, trong khi phụ nữ chọn giải pháp ít rủi ro.

Khi Elizabeth Smith rời vị trí phó chủ tịch Kraft Foods để làm giám đốc thương hiệu Avon Products, nhiều đồng nghiệp của cô xì xào về chuyện Elizabeth đang “tự sát sự nghiệp”. Đảm trách toàn bộ hệ thống sản xuất-tiêu thụ-tiếp thị-phân phối-cung cấp của Avon, Elizabeth bắt đầu công việc bằng cách không tập trung riêng vào hoạt động kinh doanh tại Mỹ mà thay vào đó, cô đích thân đi khắp thế giới để tìm hiểu thực tế. Kết quả, doanh số mỹ phẩm Avon tăng vọt. Bây giờ sau 5 năm tại Avon, tháng 10/2009, Elizabeth (46 tuổi, thạc sĩ Stanford) lại thử thách chính mình khi đột ngột tuyên bố chia tay Avon về làm tổng giám đốc điều hành tập đoàn OSI Restaurant Partners (chuỗi nhà hàng có mặt tại hơn 20 quốc gia)...

Dalia Grybauskaite - nữ tổng thống đầu tiên của Lithuania (từ tháng 6/2009)

Tương tự, sau chín năm ngồi ghế chủ tịch và tổng giám đốc điều hành eBay (giúp cải tổ hệ thống bán lẻ trực tuyến và mang lại doanh thu 8,5 tỷ USD), Meg Whitman (53 tuổi) cũng bất ngờ từ bỏ thương trường để tham gia chính trường với chiến dịch tranh cử ghế thống đốc California (năm 2010). Vài ví dụ trên cho thấy, năng động chẳng phải là cách sống theo “mốt” nữa, mà chính là yếu tố mang lại bản lĩnh của nữ giới hiện đại, hình ảnh hoàn toàn tương phản với truyền thống an phận thủ thường, tẻ nhạt vốn gắn liền như là một phần của cái gọi là “thân phận đàn bà”.

Kim Nguyên