Thanh Niên đã có cuộc phỏng vấn thạc sĩ Bùi Văn Vượng (ảnh), chủ biên công trình này.
* Xin ông cho biết, Tổng tập Dư địa chí VN bao quát những vấn đề lớn, những nội dung gì cả về không gian, thời gian và lịch sử?
- Đây là công trình sưu tầm, nghiên cứu, tuyển chọn, giới thiệu nhiều tư liệu quý, quan trọng, có nội dung sâu rộng của các tác gia danh tiếng hàng đầu nước ta, như: Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Phan Huy Chú, Lê Trắc, Lê Công Chất, Ngô Văn Triện, Phạm Văn Độ, Trương Vĩnh Ký, Đào Văn Hội, Bùi Dương Lịch, Vương Duy Trinh, Ngô Vi Liễn, Đào Duy Anh và Quốc sử quán triều Nguyễn.
Bộ sách có 4 tập với 5.000 trang in gồm 40 tác phẩm tiêu biểu, nổi tiếng nhất về dư địa chí từ thời Trần (thế kỷ XIII) đến năm 1954. Bộ sách do tôi chủ biên cùng các cộng sự đã sưu tầm, nghiên cứu và biên soạn trong 10 năm mới xong. Đây là tập các ghi chép về vị trí địa lý, đất đai, sông núi, đường đi, khí hậu, sản vật, di tích lịch sử - văn hóa, phong tục, nhân vật của mỗi địa phương, với những biến đổi địa lý, địa danh qua các thời kỳ.
* Được biết trong số những ghi chép về dư địa chí ở thế kỷ XVIII, nhà bác học Lê Quý Đôn đã có ghi chép rất cụ thể về 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, xin ông cho biết thêm về việc này?
- Khi nhà bác học Lê Quý Đôn được triều Hậu Lê (thế kỷ XVIII) cử vào coi giữ vùng Thuận - Quảng, ông đã viết bộ Phủ biên tạp lục nổi tiếng trong lịch sử văn hóa VN. Trong bộ sách này, có một số ghi chép được coi là cứ liệu lịch sử rất quan trọng về 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của nước ta. Lúc đó, tên gọi 2 quần đảo này là “Bãi cát vàng” và “Bãi cát dài”; Lê Quý Đôn là người đầu tiên gọi 2 quần đảo này là “Hoàng Sa” và “Vạn lý Trường Sa”.
* Thưa ông, đây có phải là những văn tự đầu tiên ghi chép về chủ quyền của nhà nước phong kiến VN đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa hay không?
- Chúng tôi coi những tư liệu quý báu của cụ Lê Quý Đôn ghi chép trong Phủ biên tạp lục là những cứ liệu lịch sử đáng tin cậy với những trích dẫn văn bản mang tính pháp lý còn lưu lại của nhà nước phong kiến thời ấy về Hoàng Sa, Trường Sa của người Việt, có ý nghĩa về mặt lịch sử, ngoại giao và chủ quyền về biển đảo rất rõ nét.
Chúng tôi không nghĩ là đến thời Lê Quý Đôn thì sự hiện diện của Hoàng Sa, Trường Sa mới được đưa vào sách. Trước nữa, trong các bộ bản đồ cổ từ thời Lý, Trần, Lê cũng đã xác định vị trí 2 quần đảo này. Cho đến nay, chúng ta còn lưu giữ lại được bộ bản đồ cổ thời Lê khẳng định chủ quyền của Hoàng Sa, Trường Sa và bộ bản đồ cổ này (được in trong Tổng tập Dư địa chí VN) được xem như một cứ liệu lịch sử quan trọng để xác định chủ quyền của VN đối với hai quần đảo nói trên.
(Việt Chiến, TNO)